Toeristische Werkgroep Rijnwaarden
Gemeente Rijnwaarden
(grootte, karakter, dorpen, water, dijken, recreatie, fietsen, wandelen)
De gemeente Rijnwaarden beslaat 4500 hectare. De gemeente ligt in een waterrijk gebied. In de volksmond wordt het gebied ook wel het Gelders Eiland genoemd. Rivieren als de Rijn en de Waal hebben hun invloed doen gelden in het gebied. De roots van de organisatie die wij nu kennen als Rijkwaterstaat liggen in Rijnwaarden. Tumult rondom de scheepvaart op de Rijn en de Waal leidde ruim 200 jaar geleden tot waterloopkundige veranderingen onder leiding van “Rijkswaterstaat” van toen.
Het bekendste dorp van de gemeente Rijnwaarden is Lobith vanwege de waterstanden in de Rijn. Alleen in Lobith wordt de waterstand gemeten van de onverdeelde Rijn. Immers bij het dorp Pannerden ligt de Pannerdense kop waar de rivierdelta begint. Een deel van de Rijn stroomt als Neder-Rijn noordwaarts richting Arnhem/Wijk bij Duurstede (Lek) en richting Kampen (Gelderse IJssel). Het grootste deel van het water wordt afgevoerd richting Nijmegen en het Rotterdamse Havengebied. Vanaf Pannerdense Kop heet de rivier de Waal. Tegenwoordig ligt het dorp niet meer aan de rivier. In vroegere tijden wel, getuige de restanten van het Tolhuis die begin negentiger jaren in het dorp Lobith aangetroffen zijn. Aan de Dorpsdijk werd toen een appartementencomplex gebouwd en daar zijn de resten van de “dikke toren” van het Tolhuis aangetroffen.
Spijk is het eerste Nederlandse dorp op de oevers van de Rijn. Ter hoogte van Spijk vormt de rivier de grens. En de Oude Kleefsepostweg in Spijk vormt de grens tussen Nederland en Duitsland. De ene kant van de weg is Nederlands en aan de andere kant van de weg staan auto’s met duitse kentekens! Op het punt waar de noordoever van de Rijn nederlands wordt staat het kunstwerk “Undsoweiter” [foto]. De naam van het werk refereert aan de loop van de rivier… die maar steeds verder gaat totdat deze in het Westen van Nederland uitmondt in de Noordzee.
In Tolkamer ligt de Europakade. Sinds de laatste dijkverzwaringen ligt het dorp achter de dijk verscholen. Via een coupure is er een verbinding tussen het dorp en de rivier. In vroegere tijden was het een drukte van belang in het dorp. Schippers moesten hier aan land om goederen in te klaren bij de douane. Eenmaal aan land werd ook een borreltje genuttigd en werden de inkopen gedaan. De bedrijvigheid wordt node gemist in het dorp. Op dit moment zijn er plannen om de kern van het dorp te vernieuwen.
Oude rivierbeddingen van de Rijn in de Geuzenwaard, oude dijken die het landschap doorkruisen als de Herwensedijk tussen Lobith en Herwen en oude rivierstrangen van Waal en Rijn zijn stuk voor stuk juweeltjes geworden in het Rijnwaarden anno nu.
Wandel- en fietspaden ontsluiten het gebied voor inwoners en bezoekers. Eind 2004 werd een prachtig fietspad over de Loosjesdijk door de Geuzenwaard opengesteld en midden 2005 kwam een fietspad beschikbaar door de Ossenwaard langs de Oude Rijn. Het is een recreatieve fietsverbinding tussen de vroegere grensovergang Elten/Lobith en Huis Aerdt in Herwen. Ook wandelaars kunnen hier genieten van rust en ruimte.