Toeristische Werkgroep Rijnwaarden
De Gelderse Poort
De Gelderse Poort dankt zijn naam aan de doorbraak van de Rijn door de ruim 100 meter hoge stuwwal die tijdens de voorlaatste ijstijd ontstond. De rivier stroomt nu tussen de heuvels van het Monfertland en de Nijmeegse stuwwal en vertakt zich in de Nederrijn, de Ijssel en de Waal. Het Gelderse rivierengebied is een vergaarbak van gesteenten en fossielen. Zo'n 150.000 jaar geleden bracht het voortstuwende landijs zwerfstenen mee uit Scandinavië. Tussen deze afzettingen liggen fossiele resten van uitgestorven dieren als mammoeten, wolharige neushorens en reuzenherten.
Vanaf de Romeinse tijd drukte de mens zijn stempel op het gebied; een groot deel van de bossen verdween. De bewoners probeerden de vrij stromende rivier steeds verder te bedwingen. Al rond 1300 na Chr. kwam er een landdijk van Nijmegen naar Kleef tot stand. In de loop van de 20e eeuw maakte gemalen als het Hollandsch-Duitsch gemaal en dijkverhogingen het werk af: de rivier moest voortaan het hele jaar door binnen de winterdijken blijven. Door het aanleggen van de rivier en het intensieve gebruik van de uiterwaarden verdwenen vele planten en dieren uit het gebied.
Ruim 10 jaar geleden ontstond het besef dat het anders moest. Overheid en particuliere organisaties kwamen met een natuurontwikkelingsplan van de Gelderse Poort. In 1991 is in de Millingerwaard de eerste landbouwgrond aangekocht. Daar moesten de rivier en de natuur opnieuw de ruimte krijgen. Inmiddels ziet u grazende konikpaarden en gallowayrunderen op meerdere plaatsen om voor een open rivierenlandschap te zorgen waarin ooibos, moeras en ruigten elkaar afwisselen. Talrijke planten en dieren keerden terug in het rivierengebied. In 1994 had het gebied zich dusdanig ontwikkeld dat er weer bevers konden leven. De toen uitgezette exemplaren redden zich nu op eigen kracht.
Het Rijnstrangengebied staat niet meer onder invloed van de rivier. Plaatselijk komt welwater vanuit het Montfertland aan de oppervlakte daardoor komen er bijzondere plantensoorten voor. In het relatief stilstaande water hebben zich op de oevers van de oude rivierarmen rietmoerassen kunnen ontwikkelen met grote vogelrijkdom. Een groot gedeelte van de Rijnstrangen is door inspanning van de VSR toegankelijk gemaakt d.m.v. de route "Gangen door Rijnstrangen" . Deze is vanaf 15 april weer te koop bij BC Huis Aerdt op donderdag t/m zondag van 11.00 uur t/m 16.00 uur.
bronvermelding: Natuurmuseum Nijmegen